صفحه اصلی"ارسال نظرات"هفته نامه خاتم"خواندنی ها"بروشور
شنبه ٠٥ مهر ١٣٩٩
اخبار > رسانه ملی مقصر اصلی تضعیف زبان فارسی است.
 


    جمعه ١٩ ارديبهشت ١٣٩٣

    

   رسانه ملی مقصر اصلی تضعیف زبان فارسی است.

    دلیل نگرانی رهبر معظم انقلاب درباره ی زبان فارسی چیست؟ چه تهدید هایی زبان رسمی کشور را در معرض خطر قرار داده است؟ 

   

 

دکترعلی رواقی استاد ادبیات فارسی، قرآن‌پژوه و عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی است. وی بیشتر سالیان عمر خود را پیرامون رشد و گسترش زبان فارسی سپری کرده است و در عین حال شناخت دقیقی بر روی فرهنگ و تمدن اسلامی نیز دارد. با وی به گفتگو نشستیم تا پیرامون دغدغه رهبر معظم انقلاب پیرامون زبان فارسی گفتگو کنیم.

·    دلیل نگرانی رهبر معظم انقلاب درباره ی زبان فارسی چیست؟ چه تهدید هایی زبان رسمی کشور را در معرض خطر قرار داده است؟

رهبر معظم انقلاب در دیدار با شورای عالی انقلاب فرهنگی، دغدغه جدی شان را پیرامون زبان فارسی مطرح کردند و ابراز نگرانی از آینده زبان فارسی نمودند. حقیقت آن است که این نگرانی درباره ی زبان فارسی، از سال ها پیش وجود داشت و همواره ایشان این نگرانی خود را درباره ی بحث زبان فارسی اعلام می نمودند-حال یا به صورت عمومی و یا به صورت خصوصی به مسولان و اعضای فرهنگستان-. در واقع مسئله ی زبان فارسی یک مسئله ی ملی و نیازمند توجه گروه های مختلف مردم، مسولین و دست اندرکاران عرصه ی فرهنگ و ادب و به خصوص آموزش است.

زبان فارسی به شدت در حال تهاجم از سوی زبان های بیگانه است. شما امروز در جامعه و زمانی که با یک فرد گفتگو می کنید، به شکل روشنی این گستردگی استفاده از لغات بیگانه را مشاهده می کنید. این برای فرهنگ ادبی و زبانی یک کشور خلل و خطر محسوب می شود زیرا پس از مدتی دیگر جای زبان های بیگانه و زبان ملی شما تغییر می کند و بنیاد زبان فارسی شما از بین خواهد رفت و همانطور که جامعه شناسان و تاریخ نگاران مختلف ذکر کرده اند، یکی از راه های از بین بردن یک تمدن، از بین بردن فرهنگ بنیادی آن تمدن است. بنا بر این نگاه، با از بین بردن زبان فارسی، که یکی از اصلی ترین پایه های تمدن ایرانی-اسلامی است، هدف قرار دادن اصل این تمدن است.

پس طبیعی است که نسبت به فرهنگ و تمدن این کشور ابراز نگرانی بشود و خطری از جانب غرب برای اجرای سیاست های خصمانه ی خود حس گردد. غرب با این استدلال که فرهنگ برتر است- بنابر قدرت اقتصادی و علمی که در حال حاضر در غرب وجود دارد-، زمانی که می خواهد دانش، فناوری، علم و کالا و خدمات به کشورهای دیگر ارائه نماید به پشتوانه آن، فرهنگ غربی خود را هم به آنان تحمیل می کند. حال این فرهنگی غربی به صورت مستقیم تاثیرات منفی خود را بر فرهنگ و تمدن میزبان می گذارد، یا مانند زبان و ادبیات به صورت غیر مستقیم بر فرهنگ و تمدن هجمه می آورد.

این تهاجم و هدف قرار دادن زبان فارسی هم به شیوه های گوناگون است. یک زمانی از طریق تکنولوژی و با اصطلاحات خارجی این اتفاق صورت می گیرد، یک زمانی با تدریس کتب فرنگی در دانشگاه ها اتفاق می افتد و یک زمانی با استفاده از نوشته ها و کلمات خارجی بر روی کالاهای مورد مصرف عموم مردم؛ مانند لباس و وسایل مصرفی شان.

·    چرا غرب پس از گسترش زیاد زبان فارسی در منطقه- نظیر شبه قاره هند و دیگر نقاط مانند حوزه ی عثمانی- احساس خطر نمود و در پی حذف این زبان برآمد؟

زبان فارسی، سفیر گسترش فرهنگ ایرانی-اسلامی در کشورهای منطقه بود. با گسترش فرهنگ استعماری در منطقه طبیعی بود که کشورهایی نظیر انگلستان و فرانسه درصدد حذف زبان فارسی در این کشورها برآمدند. در راس این اتفاقات کشور انگلستان قرار داشت که تلاش می کرد این اتفاق در کشور ها صورت بگیرد. طبیعی است که با حدف زبان فارسی، پیوند فرهنگی میان این کشورها و ایران نیز منقطع می شد. شما ببینید تفاوت اسلام گرایی در شبه قاره هند در زمان حضور زبان فارسی در این کشور و در حال حاضر قابل قیاس نیست. در سایر کشورها نیز به همین ترتیب است.

این که اینها دوست دارند فرهنگ غربی به جای فرهنگ ایرانی-اسلامی در آن کشورها وجود داشته باشد که شکی در آن نیست. نکته قابل تامل آن است که ما در این رابطه چه کرده ایم؟ در واقع حرکت ما برای جلوگیری از فروپاشی این زبان چه بوده است؟ با ناراحتی و شرمساری باید بگویم که ما حرکت مثبتی در این زمینه، حتی در سال های پس از انقلاب اسلامی نیز شاهد نبودیم.

متأسفانه ما ارتباط خوبی با کشورهای فارسی زبان منطقه نداریم‌. منظور من ارتباطات فرهنگی است‌. بسیاری از فارسی زبانان ایران،‌ زبان افغانستان و زبان تاجیکستان را نمی‌شناسند و ازگذشتۀ فرهنگی،‌ تاریخی و زبانی این کشورها بی‌اطلاع هستند. در مجموع ارتباطات فرهنگی و آگاهی ‌های فرهنگی ما نسبت به کشورهای فارسی زبان اندک است.‌ این تنها اختصاص به ایرانیان ندارد،‌ بلکه در افغانستان و تاجیکستان نیز تصویر چندان روشنی از ایران‌ و زبان فارسی و ... وجود ندارد‌، چرا که ما تلاشی برای انتقال گفتمان خود و فرهنگ خود نکرده‌ایم.

جای پرسش است چرا بین کشورهای فارسی زبان منطقه رفت و آمد اندک است؟‌ اصلاً‌ چرا باید مرز بین کشورهای فارسی زبان وجود داشته باشد؟ در اروپا مگر مرزهای جغرافیایی بر روابط کشورهای انگلیسی ‌زبان تأثیر می‌گذارد‌، ما این همه سخت‌گیری برای رفت و آمد داریم.‌ اگر این‌ها برطرف شود،‌ قطعاً ارتباطات بیشتری میان ایرانی‌ ها و افغان‌ ها و تاجیک‌ها برقرار می‌شود و یک قلمرو فارسی زبان شکل می‌گیرد‌، که این وضعیت‌ در تعامل بین کشورهای فارسی زبان موثر است. وقتی ما بتوانیم از امکانات یکدیگر استفاده کنیم،‌ قوی‌تر خواهیم شد،‌ این عدم تعامل و گسیختگی میان کشورهای فارسی زبان به هیچ وجه به صلاح نیست و بحرانی برای زبان فارسی به شمار می‌رود.

·        در حال حاضر وضعیت زبان فارسی در نقاط مختلف دنیا چه وضعیتی دارد؟ شما از برخی از این کشورها نام بردید.

در کشورهای مختلف، وضعیت زبان فارسی، جایگاه متفاوتی دارد. در كشورهایی همچون افغانستان، زبان پَشتون رشد چشمگیری داشت و زبان فارسی رو به ضعف قرار دارد، چرا كه پشتیبانان سیاسی و فرهنگی قوی نداشت. از طرفی پشتیبان زبان پشتون باز استعمار انگلستان و آمریكا بودند كه طالبان را عَلَم كردند و نه مثلاً قومیت‌هایی مثل هزاره‌ها و تاجیك‌های افغان را، چرا كه باز هم می‌خواستند به ریشه‌ی زبان فارسی ضربه بزنند.  

سیاستمداران افغانستان به حفظ و گسترش زبان و ادبیات فارسی علاقه ای نشان نمی دهند و تنها اندیشمندان و ادبا برای حفظ زبان فارسی در این کشور می کوشند.

در هندوستان شاید وضعیت کمی بدتر باشد و ما بسیار کم شاهد استفاده از زبان فارسی در نقاط محدودی باشیم که آنها نیز به احتمال زیاد تا چندین سال آینده از بین خواهد رفت. در هند استفاده از زبان اردو نیز کم کم دارد از بین می رود و زبان وارداتی انگلیسی جای آن را می گیرد. شما نمی توانید کتمان کنید که زبان اردو با وجود تفاوت ها نزدیکی بسیار زیادی به فارسی دارد ولی با وجود اینها آن را نیز تلاش می کنند از بین ببرند. در ادارات هندوستان شرط اصلی استخدام تسلط به زبان انگلیسی است.

در تاجیكستان هم در طول تاریخ، زبان فارسی تحت سلطه‌ی فرهنگ و زبان روسی قرار داشت و تا هنوز هم ادامه دارد. در كشورهای حوزه‌ی زبانی ایرانی و فارسی مثل ازبكستان و پاكستان نیز زبان فارسی از مدت‌ها قبل به‌شدت دچار ضعف و سستی و بی‌توجهی شده بود و همچنان در عزلت و تنهایی به سر می‌برد.

·        گسترش زبان فارسی و رونق این زبان، چه نقشی در تمدن سازی اسلامی دارد؟

زبان فارسی به چند دلیل برای ما اهمیت دارد یکی اینکه یکی از ارکان هویت ماست، یعنی ما ایرانی هستیم با تمام تنوعات قومی که داریم، گویشهای مختلف و حتی زبان های مختلفی که داریم، ولی با زبان فارسی شناخته می شویم یعنی زبان مشترک تمام اقوام ایرانی، دیگر آنکه مارا به پیشینه فرهنگیمان متصل می کند، یعنی  به منابع برجسته ی تاریخی که در گذشته داشتیم متصل میکند مثل دیوان های شعری و اینها، ویکی دیگر آنکه این زبان دومین زبان قلمرو اسلام است، یعنی اولین زبان که زبان عربی است، پس از آن زبان فارسی دومین زبان اسلام است و بسیاری از کتب معارف اسلامی به این زبان نوشته شده است، به این لحاظ ها اهمیت بسیاری دارد.

از سوی دیگر زبان فارسی یکی از ارکان اصلی تمدن نوین اسلامی است. بنابراین می بایست بر روی آن تمرکز ویژه ای کرد. در خطر قرار گرفتن زبان فارسی، تهدید تمدن اسلامی است.  در حقیقت، زبان یک قالب فرهنگی است. در واقع ارتباط زبان با محتوا و اندیشه‌ ای که در پس آن است. در طول تاریخ هرگاه اندیشه در پشت زبان قوی بوده،‌ زبان هم قدرتمند عمل کرده و هرگاه اندیشه مورد هجوم قرار گرفته،‌ زبان نیز تضعیف شده است‌. بنابراین این دو با هم مرتبط هستند و یک وجود یگانه را تشکیل می‌دهند.

‌بنابراین کلمات و واژه‌ها به خودی خود در زبان اهمیت ندارند‌ که ما نگران رواج واژه‌ های بیگانه در زبان فارسی باشیم،‌ بلکه فرهنگی که توسط این واژه‌ ها منتقل می‌شود،‌ اهمیت دارد و باید نگران آن بود. اکنون نیز اگر زبان ‌شناسان نگران هجمه‌ ها علیه زبان فارسی هستند،‌ در حقیقت نگران همان فرهنگ منتقل شده توسط زبان هستند. پس می بایست توجه ویژه ای به حفظ و گسترش زبان فارسی بشود تا در پرتو آن حمایت و پشتوانه ای قوی برای ایجاد تمدن نوین اسلامی به وجود بیاید.

·        تکنولوژی و اصطلاحات غربی چه نقشی در گسترش زبان های خارجی و افول زبان فارسی دارد؟

‌ورود هرگونه تکنولوژی به کشورهای فارسی زبان از غرب،‌ فرهنگ و اصطلاحات خاص خود را نیز به همراه دارد.‌ بنابراین هر تکنولوژی یک فرهنگ است،‌ برای نمونه رایانه یک فرهنگی را با خود به همراه دارد که آن فرهنگ در حقیقت بر زبان فارسی فشار می‌آورد.‌ ما باید این فرهنگ را در داخل کشور بومی کنیم؛ به عبارتی باید فرهنگ استفاده از تکنولوژی را تولید کنیم تا از اثرات سوء این انتقال دور بمانیم. من برخلاف کسانی که فکر می‌کنند با ورود یک واژه و مفهوم غربی و شرقی به زبان‌، دچار مشکل خواهیم شد‌، تصور می‌کنم انتقال یک واژه که توسط انتقال تکنولوژی صورت می‌گیرد،‌ هجمه علیه زبان نیست‌، بلکه هجمه علیه فرهنگ است.‌ ما زمانی که نیازمند استفاده از تکنولوژی هستیم، مجبور هستیم فرهنگ آن را هم داشته باشیم. این موضوع که با ورود یک اصطلاح بلافاصله آن را در زبان فارسی خود معادل ‌سازی کنیم‌، بی فایده است بلکه ما باید کارکرد تکنولوژی را تحت نظر فرهنگ خود قرار دهیم‌.

قطعا رسانه ها در این زمینه بسیار موثر یا مقصرند. مهم ترین رسانه هم طبیعتا فراگیرترین شان یعنی صدا و سیماست. وقتی در خود رسانه ملی واژه های فرهنگستان مسخره بشود، یا مجریان بدون حساسیت خاصی از کلمات خارجی استفاده کنند، یا برای نمایش نزدیکی به جوانان از کلمات و اصطلاحات  خاص، استفاده کنیم. و یا برای کلمات فنی (آنونس، تیزر، تایم، کلیپ، کنترل، رژی، هد، موزیک،) معادل به کار نرود، شعر جایگاهی نداشته باشد، خوشنویسی فراموش شده باشد، برنامه های ایران شناسی رنگ و بوی تخت جمشید داشته باشند، تبلیغات کالاهای با نام خارجی و شبه خارجی (پریل، پرسیل، اویلا، مک، مای بیبی، چاکلز، چی توز، لوسی، اَوِه، سافت لن، مای، ) هزاران بار پخش شود، باید هم زبان فارسی مظلوم باشد.

این بزرگترین رسانه کشور می تواند نقش اساسی در گسترش زبان فارسی داشته باشد و اگر زبان فارسی ضعیف شده باشد صدا و سیما موفق نبوده است.

از سوی دیگر، شبکه های مجازی به شدت در حال رواجند و به دلیل خاصیت اعتیاد آورشان از اهمیت مضاعفی برخورداند. شما امروزه بسیاری از حملاتی که به زبان فارسی به وجود می آید از طریق شبکه های اجتماعی است. شبکه هایی که باید به آنها توجه دقیقی شود و از تهاجم های آن آگاه بود.

·        برای تحکیم، تعمیق و گسترش زبان فارسی در داخل کشور چه باید کرد؟

بخش مهم آن توجه کردن به سلامت زبان در رسانه هاست، الان ببینید مثلا اگر در تلویزیون تصویر برداری اشکالی داشته باشد همه متوجه می شوند، کیفیت صدا بد باشد همه متوجه می شوند، اما کیفیت زبان بد است و از بد هم بدتر است اما هیچکس متوجه نمی شود، به عنوان نمونه در این برنامه های رادیو و تلویزیون و بخصوص برنامه های زنده  پر از غلطهای املایی و گفتاری است  و هیچکس متوجه نمی شود و برای کسی اهمیتی ندارد، بعد سرایت می کند مثلا در سخنرانی ها هم اینطور می شود، حتی در سخنرانی های دانشگاهی، حتی در سخنرانی ها و مذاکرات مجلس شورای اسلامی، و هیچ کس نگرانش نیست، خب یک بخش برای رفع این معضلات توجه به سلامت زبان کاربردی است، یک بخش دیگر آن اهمیت دادن به زبان و ادبیات فارسی در مدارس و دانشگاههاست، من این اواخر شنیده ام که می خواهند درس ادبیات فارسی عمومی را از دروس دانشگاهی بردارند و می گویند چه ضرورتی دارد مثلا دانشجویی که دروس فنی می خواند ادبیات فارسی هم بخواند، بجای آنکه تاکید بیشتری کنند بر زبان و ادبیات فارسی می خواهند آن را بردارند، و از دروس اختیاری باشد، چنانکه امروز وزن زبان و ادبیات فارسی در کنکور هم بسیار پایین است.

پدرو مادرهای ما خیال می کنند اگر فرزندشان زبان و ادبیات فارسی بخواند وقتش تلف شده، و بهتر است فیزیک، شیمی یا زیست شناسی بخواند، چون خیال میکنند آنها علم است و اینها علم نیست، در صورتیکه اینطور نیست، شما نگاه بکنید ببینید زبان انگلیسی را چطوربه عنوان یک علم جا انداخته اند و همه سعی دارند یاد بگیرند، اهمیت به زبان فارسی در تعلیم و تربیت خیلی ضروری است، الان متاسفانه مسئولین ما کاری کرده اند که فرزندان ما از چهارم و پنجم ابتدایی دیگر نمی نویسند، یعنی نوشتن را بد می دانند، یعنی وقتی معلمی تکلیفی می‌گوید نوشتن آن را بد می دانند، و این کتاب کارهایی هم که تازه‌گی‌ها بوجود آمده تقریبا بساط نوشتن را برچیده است، و صورت مسائل را هم دیگر نمی نویسند، یعنی وقت تست می زنند و علامت، در صورتی که روزگاری اینطوری بود که دانش‌آموز مجبور بود بنویسد، وقتی آدم بنویسد زبان را یاد می گیرد در صورتی که الان اینگونه نیست.

الان کتاب کار آماده در آمده و نوشتن تعطیل شده، نتیجه آن می شود که امروزه دانشجوی ما غلط املایی دارد، حتی استاد ما هم غلط املایی دارد، و باید به این توجه داشت که اگر زبان ما اشکال داشت این جزء ضعف های علمی است، و باید به صورت جدی به این مسئله توجه شود و جلوی از بین رفتن زبان فارسی را گرفت.

*گفتگو از محمد عشقی زاده

 

 

 

 

برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج




بسته های ویژه
کیست هیداتید/ انگل های سگی میزبان توت فرنگی ها
خون دماغ‌های بی‌دلیل نشانه‌ چیست؟
دیابت چگونه بر چشم‌ها اثر می‌گذارد؟
152هزار مجرد قطعی در کشور/ پیامدهای تجرد قطعی در سطح فرد، خانواده و جامعه
سریعترین خودروی جهان + تصاویر
یادداشت دانشجوی دانشگاه رازی درباره اکران «حرام‌زاده‌های بی‌شرف»؛
نگاهی به سریال «کیمیا» ساخته جواد افشار
ماجرای فیتیله ای که پایین کشیده شد
سرانه 200تومانی جوانان از بودجه سالانه!
سربازی آقازاده‌ها با طعم پارتی‌بازی!
جملات فرهنگی ! چند دقیقه تأمل
چرا زنان ایرانی به خودشون نمیرسند؟
دولت کرکره گزارش را پایین کشید!
الزامات اخلاقی دانشجویی
نشست هم اندیشی ویژه استادان دانشگاه برگزار گردید
نگاهي به چند فيلم جشنواره فجر امسال
مدگرایی از منظر اسلام
كتابي با عنوان كتاب "آقازاده عزيز"
شبکه‌های اجتماعی؛ و اهمیتی به اندازه انقلاب اسلامی
خانم ها حتما بخوانند؛ این چادر دستم بگرفت و پا به پا برد
اندر احوالات گوشي موبايل...
کارتون‌های دیروز و امروز در سایه فراماسونری
سبك زندگي ایده آل در کتاب «لاف عشق»
درباره جلد بیست و چهارم مجموعه یادگاران؛ کتاب شهید غلامعلی رجبی
سربازی آقازاده‌ها با طعم پارتی‌بازی!
مد اسلامی ـ ایرانی همراه با خلاقیت اما بدون حامی
سبک زندگی در بیان امام حسین علیه السلام
توصيه آيت الله بهجت درباره فوايد زيارت عاشورا
«من زنده‌ام» کتابی که هر کسی یک بار باید آن را بخواند
رشد باکتری های ضد اجتماعی در خوابگاه های کشور
طراحی لباس اسلامی، پروژه‌ی فرهنگی یا اقتصادی؟!
مبارزه با انحرافات اخلاقی با ازدواج آسان
هشت سنت غلط ازدواج از نگاه رهبر انقلاب
مهم ترین روش تهذیب نفس دانشجو
در ابتدای انقلاب مسئولین می‌گفتند چرا بودجه کشور را در اختیار این جوانان بی تجربه قرار دهیم؟
فیلم: گزارش bbc از خشونت جنسی در اروپا
«شهوت پنهان» یکی از دلایل ریزش‌ها در امت اسلامی
ماجرای تشرف محمد بن عیسی بحرینی و گرویدن حاکم بحرین به مذهب شیعه
پهپادهای ایرانی چگونه بلای جان ناوهای آمریکایی شدند؟ + فیلم
واکنش گسترده کم سوادها در شبکه های اجتماعی
به جای اسباب بازی، به فرزندانمان خواهر و برادر هدیه بدهیم
شخصیتی که شریعتی درباره او گفت: من هرچه دارم از شما دارم
مسیح علی نژاد : "من و تو" نماینده افکار عمومی داخل ایران نیست/ منابع مالی این شبکه مشکوک است+ تصاویر
احکام نگاه وپزشکی
فیلم/ از پونز چسباندن به پیشانی دختران بدحجاب تا انکار امام زمان(عج) و قرآن
مراسم روز دانشجو در دانشگاه تهران
انجمن اسلامی دانشجویان برگزار میکند:
اکران فیلم دربند در سینما بهمن
قصه طولانی رفع فیلتر فیسبوک در دولت یازدهم
کرسی آزاد اندیشی با موضوع تفکیک جنسیتی در دانشگاهها، دوشنبه 11/9/92
جدیدترین قیمت‌ تبلت در بازار +جدول
جزئیات آزمون دکتری ۹۳/ از ضرایب دروس تا اعلام نتایج
پول هایی که برای تغییر سبک زندگی در ایران خرج می‌شود
برگزاری مسابقه کتابخوانی "باکاروان آفتاب"
بیماری نادر در حیوانات + تصاویر